Πολιτικο‑Οικονομική Εκδοχή 

Το Χάσμα Κυκλικότητας (Circularity Gap)

Η παγκόσμια οικονομία παρουσιάζει μια ανησυχητική τάση απομάκρυνσης από την κυκλικότητα, γεγονός που αναδεικνύει τις διαρθρωτικές αδυναμίες του υφιστάμενου παραγωγικού μοντέλου. Σύμφωνα με το Circularity Gap Report 2025/2026, ο δείκτης κυκλικότητας έχει υποχωρήσει κάτω από το 7%, υποδηλώνοντας ότι το 93% των υλικών που χρησιμοποιούνται διεθνώς εξακολουθούν να προέρχονται από παρθένες πρώτες ύλες.

Αυτή η εξέλιξη δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική πρόκληση, αλλά και στρατηγικό οικονομικό κίνδυνο:

• Η εξάρτηση από πρωτογενείς πόρους εντείνει τις γεωπολιτικές αστάθειες, καθώς η πρόσβαση σε κρίσιμα υλικά γίνεται αντικείμενο ανταγωνισμού μεταξύ κρατών.

• Η συνεχής εξόρυξη αυξάνει το μακροοικονομικό κόστος για τις οικονομίες που δεν διαθέτουν εγχώρια αποθέματα, επιβαρύνοντας τα εμπορικά ισοζύγια και περιορίζοντας την παραγωγική αυτονομία.

• Η μη κυκλική χρήση πόρων υπονομεύει την ανθεκτικότητα των αλυσίδων αξίας, καθιστώντας τις ευάλωτες σε διαταραχές προσφοράς και διακυμάνσεις τιμών.

Η Λύση του 2026: Θεσμική Αναδιάρθρωση μέσω του Circular Economy Act

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλοι διεθνείς φορείς προωθούν το Circular Economy Act, ένα κανονιστικό πλαίσιο που στοχεύει στη μετάβαση από το γραμμικό στο κυκλικό παραγωγικό υπόδειγμα.

Κεντρικοί άξονες της πολιτικο‑οικονομικής στρατηγικής:

• Επισκευασιμότητα και επιμήκυνση κύκλου ζωής προϊόντων: Η απαίτηση για προϊόντα που επισκευάζονται εύκολα λειτουργεί ως εργαλείο μείωσης της ζήτησης για παρθένες ύλες και ενίσχυσης της βιομηχανικής ανθεκτικότητας.

• Ψηφιακά διαβατήρια προϊόντων (Digital Product Passports): Η εισαγωγή ψηφιακών μητρώων υλικών ενισχύει τη διαφάνεια στις αλυσίδες αξίας, μειώνει τις ασυμμετρίες πληροφόρησης και επιτρέπει την αποτελεσματικότερη διαχείριση πόρων σε επίπεδο αγοράς.

• Αυστηρότερη διευρυμένη ευθύνη παραγωγού (EPR): Η ενίσχυση της ευθύνης των παραγωγών για το τέλος ζωής των προϊόντων τους αναδιαμορφώνει τα οικονομικά κίνητρα, ενθαρρύνοντας επενδύσεις σε κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα και υποδομές ανάκτησης υλικών.